Tijdens het Woordenschatfestival spreekt Abdelkader Benali over iets wat voor hem allesomvattend is: taal. In aanloop naar het festival spraken we hem over het thema van de dag – Het begint met woorden – en over wat woorden kunnen betekenen voor thuiskomen, jezelf kunnen zijn, je zelfvertrouwen, veiligheid, op sociaal gebied en voor kansengelijkheid.
Thuiskomen door taal
Voor Abdelkader Benali is ‘thuis’ geen fysieke plek. Hij groeide op in verschillende landen, woonde op meerdere plekken, en ontdekte al jong dat ‘thuis zijn’ voor hem niet in muren zat, maar in taal.
“Mijn huis bouw ik uit woorden. Op het moment dat ik woorden vind, voel ik me weer veilig. Dan kom ik thuis bij mezelf, en daardoor ook bij een ander.”
Woorden kunnen eenvoudig zijn of complex, maar ze maken verbinding mogelijk. Ze geven zelfvertrouwen, bieden houvast en nodigen uit tot contact. Zeker voor iemand die leeft van verhalen, zijn woorden niet alleen gereedschap, maar essentieel.
Als je (nog) geen taal hebt
Benali spreekt meerdere talen, maar weet ook hoe het voelt om ze níét te hebben. Hij herinnert zich periodes waarin hij zich wel wilde uitdrukken, maar simpelweg de woorden miste.
“Dan merk je pas wat taal echt betekent. Niet alleen om te zeggen wat je wilt, maar ook wat je wilt geven. Dat kan grote frustratie met zich meebrengen.”
Dat ontbreken van taal raakt volgens hem direct aan identiteit en zelfvertrouwen. Die ervaring helpt hem begrijpen wat veel kinderen doormaken die Nederlands moeten leren. Daarom benadrukt hij dat taalonderwijs niet alleen over woorden gaat. Leerkrachten bouwen ook aan eigenwaarde en wakkeren dromen aan. Ze helpen kinderen hun eigen ‘taalhuis’ te bouwen: een plek waar ze zich veilig voelen en van waaruit ze verder kunnen groeien.
Taal leer je niet in één keer. Het gaat via talloze kleine stappen. En daarin zijn leerkrachten en een goede aanpak onmisbaar. Ook is het sociale aspect cruciaal. Leren gebeurt in contact. Soms zelfs zonder lesboek. Hij vertelt hoe hij ooit tegen een vriend zei dat een taalcursus niet per se nodig was: in een café zitten, luisteren, observeren, dat is ook taalverwerving. Die luisterende houding is iets wat opvoeders en leerkrachten kinderen kunnen meegeven.
Meertaligheid als kracht
Hij woont in meerdere taalhuizen, en in elk huis vindt hij iets om mee te spelen. Verhalen spelen daarin een sleutelrol. Ze boeien, brengen ritme en melodie, en helpen de taal spelenderwijs eigen te maken.
Meertaligheid in de klas kan ingewikkeld zijn, voor zowel het kind als de leerkracht. Maar het is belangrijk om als leerkracht en als leerling in te zien dat alle talen mogen meedoen. Sterker nog, het is een verrijking als ze meedoen.
“Als kinderen het gevoel krijgen dat ze hun moedertaal bij de schooldeur moeten achterlaten, creëer je een kloof.”
Benali ziet bij zijn eigen dochter hoe talen elkaar positief beïnvloeden: een natuurlijke kruisbestuiving die niet alleen cognitief is, maar ook sociaal. De klas is een ecosysteem, kinderen leren ook van elkaar. Het bereidt kinderen voor op een meertalige wereld en geeft hen zelfvertrouwen om met verschillende codes en signalen om te gaan.
Ouders spelen hierin een belangrijke rol. Voorlezen, verhalen vertellen, zingen – het maakt niet uit in welke taal. Kinderen moeten namelijk gevoed worden met taal om erop te kunnen kauwen. Daarbij leert niet elk kind op dezelfde manier. Sommige kinderen ‘slokken’ woorden op, anderen hebben meer tijd nodig.
Leerkrachten zijn bruggenbouwers
Diepe bewondering voor leerkrachten. Tijdens het schrijven van zijn boek over kansengelijkheid bezocht hij veel scholen en zag hij hoe leerkrachten kinderen écht zien, ook kinderen met trauma’s of een ingewikkeld verleden.
School is voor veel kinderen een plek van voorspelbaarheid en rust in een leven vol onzekerheid. Juist dat ‘saaie’, herhalende karakter is goud waard. Leerkrachten creëren veiligheid en faciliteren ruimte voor groei. Benali herinnert zich zijn eigen basisschoolleerkrachten nog levendig: juf Rita, meester Timmermans, juf Frida. Zij zorgden voor boeken, spannende verhalen en droegen op hun eigen manier iets belangrijks bij.
“Leerkrachten dragen bij aan de ontwikkeling van de nieuwe generatie. Dat moeten we blijven benoemen en bemoedigen.”
Tijdens het Woordenschatfestival op 25 maart 2026 deelt hij zijn persoonlijke ervaringen, zijn observaties uit het onderwijs en zijn diepe respect voor iedereen die dagelijks werkt aan het taalhuis van kinderen.
